DEVLET SOBADIR, İNSAN ISISIDIR: TÜRK DEVLET GELENEĞİNDE BİREY, TOPLUM VE GÜVENLİK PARADOKSU Özet: 1. Türklerde Devletin Kutsallığı: Tarihsel Arka Plan Türklerin tarih boyunca devletsiz kalma korkusu, toplumsal bilincin en derin katmanına işlemiştir. Orhun Yazıtları’ndan itibaren “Üze Kök Tengri, asra yağız yer kılındukta, ikin ara kişi oğlu kılınmış” ifadesiyle başlayan düşünce, devletin kozmik bir düzenin yeryüzündeki yansıması olduğu fikrini taşır. Kut inancı: Hükümdara gökten (Tengri’den) “kut” verilir; bu ilahi bir meşruiyettir. Töre: Devletin hukuk ve ahlâk düzeni “töre”dir, kişisel iradeyi aşar. Millet-devlet birliği: Türk için “il giderse töre gider”; yani devletin yıkılması, sadece siyasal değil varoluşsal bir çöküştür. Bu yüzden Türk tarihinde birey, devletin içinde anlam bulan bir unsurdur; devletin dışında varlık bulmak düşünülemez. Osmanlı’da da “kul” kavramı bu geleneğin uzantısıdır. Devletin bekası her şeyin üstündedir; birey bu bekaya hizmet ettiği ölçüd...